Democratie staat centraal - deel 2

Nederland leest is er natuurlijk ook voor de jeugd: Nederland leest junior. Het boek Strijd om drakeneiland van Lydia Rood wordt aangeboden. Niet alleen om te lezen, maar ook om te debatteren.

"Dit boek over een volwassen wereld in het klein met kwesties als macht, bondgenootschap en verantwoordelijkheid leest vooral als een spannend verhaal" (ai-tekst).

Ik bleef met vragen zitten. Waarom ziet de wereld op het eiland er zo verantwoord volwassen uit, met bijvoorbeeld arbeidsdeling en alles supergeorganiseerd? Marnix grijpt de macht en oefent terreur uit - waarom eigenlijk?

Ik laat die vragen verder rusten. Het is inderdaad een spannend verhaal en slimme Mo redt de onderdrukten en verlost iedereen van de onderdrukking.

Het verhaal biedt genoeg mogelijkheden om met elkaar in gesprek te gaan over maatschappij-inrichting, politiek en democratie. Ik hoop dat dit enthousiast gebeurt en dat daarbij vooral ook goede vragen gesteld worden. En misschien wat uitleg en achtergrondinformatie. Want een argeloze lezer voelt zich na het lezen van dit boek misschien gesterkt in de overtuiging dat opmerkzaamheid en intelligente slimheid garant zullen staan voor een overwinning. 

Als dat zo zou zijn, zou ik dat diegene graag uit het hoofd praten. Was de wereld maar zo simpel... of moeten we zeggen: gelukkig is de wereld complexer?

Deze zomer heb ik genoten van het boek:

Ook een spannend verhaal. Met meerdere lagen. Ik vind het knap hoe in het boek termen als democratie en politiek uitgediept worden. Camilla als hoofdpersoon heeft genoeg reden om de politiek hartgrondig te haten, maar ze gaat er toch mee aan het werk. Al gauw levert dat op school een betere indeling van de klas op, maar daar blijft het niet bij.

Ze leert politiek te zien als: luisteren, meedoen en dienen. Deze drie begrippen worden verder uitgewerkt en bieden belangrijke referentiepunten. Niet alleen in het verhaal, maar ook om de wereld om je heen te interpreteren. 

Er komen interessante gedachten voorbij. Ook Camilla ontdekt dat veel mensen weinig vertrouwen in de politiek hebben - niets nieuws onder de zon, toch?

Daar wordt de vraag aan gekoppeld: 'Is dat de schuld van de politiek? Of van mensen die fouten maken (ook in het politieke bedrijf)?'

Zeker, moraal speelt een belangrijke rol. Zonder dat m.i. de zaak helemaal vastgezet wordt: iedereen wordt vooral uitgenodigd om 'mee te doen' en zelf antwoorden te formuleren.

Ik vind het mooi om te lezen hoeveel Luigi Garlando (sportjournalist, kinderboekenschrijver) in dit boek zijn lezers meegeeft. In het spannende verhaal wordt op een vrij natuurlijke, logische manier veel informatie over politiek en democratie verwerkt. Een lezer kan uit dit boek veel meenemen: beter begrip van politiek en democratie en genoeg stof tot nadenken. Hoe sta ik hierin? Wat vind ik van de manier waarop mijn land of gemeente bestuurd wordt? Wordt mijn stem gehoord? Wat kan ik doen om dingen aan te pakken die het waard zijn om te veranderen en te verbeteren? Waar kan ik mijn ideeën naar voren brengen?

Politiek en democratie gaat niet alleen over stellingen. Vaak zijn dat gestolde en vereenvoudigde uitkomsten van een heel gesprek met voors en tegens. De twijfel moet er natuurlijk uit, want dan is het geen stelling meer.

Ik zou hier meer nadruk willen leggen op het voorafgaande gesprek. Dat is mogelijk veel interessanter. Hebben we wel alle gezichtspunten een kans gegeven? Zijn er nog andere visies mogelijk? Zijn we bereid en nemen we de tijd om het nog eens van een nog minder belichte kant te bekijken?

Ik zie dat dit op tv en sociale media vaak niet lukt. Daar moet het snel en kort. Laten we andere sferen opzoeken en faciliteren waar het vanzelfsprekend is om wellevend naar elkaar te luisteren en elkaars argumenten serieus te nemen.

Democratie staat centraal - deel 1

Nederland leest begint weer. Dit jaar staat democratie centraal. Met debatten en stellingen nodigen we mensen uit om mee te doen. Er staan liefst drie boeken in de spotlights. En natuurlijk is er veel te debatteren en beleven in de bibliotheken.

We hebben net de maand van de geschiedenis achter ons gelaten. Ik heb genoten van het boekje van Fidan Ekiz en haar oproep om het 'radicale midden' en de nuance op te zoeken.

Ze roept op om het gesprek aan te gaan, maar met minder hardheid en hufterigheid dan nu. Niet de schreeuwers het openbare debat laten domineren en daarmee het grote gebrek aan verbondenheid onderstrepen. Integendeel: de normaliteit zou opgeëist moeten worden, de ratio van Nederland, de kalmte en de nuance.

Ik herken daar veel in. Ze schrijft prachtig over haar eigen levensgeschiedenis en belevenissen en legt zo een aantal lagen bloot. Ze vraagt daarbij om meer begrip dan tegenwoordig in veel discussies en debatten getoond wordt.

Zou het lukken om met empathie en nuance de strijd aan te gaan tegen stellingenoorlogen en de snelle winst die een simpele quote oplevert? Er zijn nog niet zoveel politici die volop hier op in durven zetten en daarmee gewicht in de schaal weten te leggen.

In de campagne Nederland leest lijkt in de opzet meer aandacht voor debat en stellingen dan voor de manier waarop het gesprek met elkaar gevoerd wordt. En is aandacht voor gesprekstechnieken, voor het kweken van begrip, voor empathie, voor doorvragen en luisteren van elkaar niet ontzettend belangrijk? Juist ook in deze tijd? Gaat het dan ook niet om je echt verplaatsen in een ander, begrijpen wat die ander beweegt, waarom die ander met bepaalde gedachten en overwegingen rondloopt? Het gaat om meer dan alleen focussen op het eindresultaat van een stemming (ja of nee). En ook dat het in politiek en democratie niet alleen gaat om de winst en wie er gewonnen heeft, maar ook om begrip en rekening houden met elkaar.

Komt dat voldoende tot zijn recht de komende maand?

Taalwebinars

Een mooie vorm van ondersteuning van vrijwilligers. Om kennis op te doen of op te frissen. Maar ook om inspiratie op te doen, zodat je met nieuwe inzichten weer naar je eigen werk en het beoogde resultaat kunt kijken. Op een vooraf vastgesteld moment, maar wel vanaf elke plek - waar je dan ook maar bent - te volgen!

Het Begint met Taal biedt gratis webinars (online seminars) aan voor vrijwilligers en coördinatoren van aangesloten organisaties. Tijdens de interactieve webinars krijg je tips en tricks en kun je vragen stellen. Bekijk ter voorbereiding eerst de e-learning filmpjes voor beginnende taalcoaches. Dit zijn online filmpjes met instructies over hoe je taalcoaching aan kunt pakken. Via onderstaande links kun je je aanmelden voor de webinars.

Webinar Spreektaal

SpreekTaal is een methode voor vrijwilligers die anderstaligen ondersteunen bij het beter Nederlands leren spreken. Wil je weten wat SpreekTaal is, wat belangrijke uitgangspunten zijn en hoe je het best met SpreekTaal werkt? Dan is het een goed idee om mee te doen met de webinar over SpreekTaal! In de webinar besteden we ook aandacht aan hoe je SpreekTaalmateriaal met analfabeten kunt gebruiken en hoe je het kunt inzetten als jouw deelnemer nog helemaal geen Nederlands verstaat of spreekt.

• Dinsdag 25 oktober 2016 van 19:30 tot 20:30 uur
• Woensdag 30 november 2016 van 10:00 tot 11:00 uur

Webinar Iedereen actief! Over actieve werkvormen voor taalcoaching

Als vrijwilliger heb je verschillende manieren om je deelnemer te begeleiden. Je kunt met hem praten over het dagelijks leven of bijvoorbeeld SpreekTaal gebruiken. Maar daarnaast wil je soms ook wat anders met de cursisten die je begeleidt. Wat doe je bijvoorbeeld om de woordenschat van een bepaald thema nog een keer te herhalen? Wat kun je doen om luisteren en spreken op een andere manier aan te pakken? In deze webinar maak je kennis met en ervaar je verschillende werkvormen, onder andere uit het boek Actief met taal. Je krijgt uitleg waarom deze werkvormen goed werken en op welk moment je ze kunt gebruiken. Zo kun je met nieuwe inspiratie weer aan de slag!

• Maandag 7 november 2016 van 19:30 tot 20:45 uur
• Donderdag 15 december 2016 van 10:00 tot 11:15 uur

Webinar Uitspraak NT2

De uitspraak van het Nederlands is vaak een struikelblok voor anderstaligen. Wil je weten wat verstaanbaar spreken precies inhoudt, wat de Nederlandse uitspraak zo moeilijk maakt voor een anderstalige en hoe je je anderstalige kunt helpen bij het uitspreken van lastige klanken? Dan is het een goed idee om mee te doen met de webinar over Uitspraak NT2! Deze webinar is alleen te volgen door wie zich heeft ingeschreven. In de webinar besteden we ook aandacht aan het geven van feedback op de uitspraak en de invloed van verschillende talen op de uitspraak van het Nederlands.

• Dinsdag 13 december 2016 van 19:30 tot 20:30 uur

Let op: Na het aanmelden ontvang je een bevestigingsmail in het Engels. Voor de webinars gebruiken wij een Engels programma. De standaardteksten kunnen we helaas niet wijzigingen. 

Lokale informatievoorziening

Vorige week kwam op een conferentie in het gemeentehuis in Hardenberg een breed en diep gevoelde behoefte naar voren om meer van elkaar te weten. De term Sociale kaart viel in verschillende rapportages van de gespreksgroepen en er werden ook diverse initiatieven genoemd om zo'n sociale kaart te maken. Er zijn op dit gebied mensen actief in Gramsbergen en het Alfa-college is ook bezig met een regio-breed project.
Weten wat er gebeurt en wat er aan activiteiten is en op grond daarvan goed kunnen doorverwijzen of contact opnemen. Dat wil iedereen graag.
We hebben als bibliotheek een Sociale kaart. Deze is al jaren geleden ontstaan in overleg met de gemeente met als doel om alle mogelijkheden rond de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) in kaart te brengen. Er is in de loop der jaren gesleuteld aan definities: wat willen we precies in kaart brengen. En dat dan in samenhang met de vraag: hoe doen we dat technisch.
Met de introductie van de Samen Doen-teams is deze samenwerking beëindigd. Vanuit de bibliotheek hebben we toen besloten om de database met actuele gegevens beschikbaar te blijven houden voor Hardenberg, maar dat wel op de eenvoudigst denkbare manier (adresgegevens) om het beheersbaar en betaalbaar te houden.
De behoefte is er aan informatie. Weten wat er speelt in de omgeving. Welke activiteiten er zijn, wanneer en waar en naar wie je kunt doorverwijzen.
Maar het blijkt heel lastig te zijn om met elkaar te formuleren wat we dan precies willen en hoe we dat moeten doen, laat staan dat je daar de handen voor op elkaar krijgt en er financiering voor vindt. En eerder gaat iedereen in die situatie liever zelf initiatieven ontplooien - dan gebeurt er tenminste iets concreets en daar heb je wat aan - dan dat je in eindeloze overlegsituaties terechtkomt die uiteindelijk toch niets opleveren.
Al die tijd - bijna twee jaar - dat we de genoemde Sociale kaart van de bibliotheek in de lucht houden, komt niemand spontaan bij ons langs om eens te kijken of daar nog wat verder aan gesleuteld kan worden om meer en/of beter in behoeftes te voorzien.

Datzelfde diep-gevoelde gemis kwam deze week in Dedemsvaart naar voren. In de Baron waren meer dan dertig mensen bijeen om met elkaar te overleggen over meer reuring, meer activiteiten, meer samenwerking, meer profijt voor de inwoners van Dedemsvaart. Op een gegeven moment werd daar de behoefte aan een smoelenboek, weten van elkaars activiteiten en programma's, de behoefte aan afstemming en een jaarplan voorbij.
Tot een bestuurslid van Plaatselijk Belang opmerkte: we hebben al heel lang in potentie een instrument dat echter te weinig gebruikt wordt. We hebben daar veel in geïnvesteerd, maar we halen er met elkaar lang niet uit wat er in zit: www.indedemsvaart.nl

In Dalfsen is er Dalfsennet. Dat vervult de functie van het traditionele kerkblad: als het daarin gestaan heeft, is het waar. De gebruikscijfers zijn indrukwekkend en het is een veelgebruikt medium om elkaar te informeren. Maar ook daar is er nog meer behoefte om verder in de haarvaten van de samenleving informatie op te halen en te verspreiden, ook daar is het gevoel nog steeds aanwezig dat we niet genoeg van elkaar weten om elkaar echt goed te kunnen informeren en/of informatie op te halen.

Er liggen nog veel lokale kansen om via samenwerking en slimme projecten de gemeenschap te versterken.

Taaltips

Tijdens de taaltea met een groep coaches, ambassadeurs en betrokkenen hebben we ons laten inspireren door het doe-het-zelf vluchtelingenhandboek. Konden we zelf nog meer tips bedenken? Iets dat we zelf hadden ervaren of hadden gehoord van anderen.

De groep was minder groot dan we vooraf verwachtten, maar dat weerhield ons er niet van om met elkaar in gesprek te gaan en daarbij tot een interessante uitwisseling te komen. 

Hieronder de tips die in dat gesprek genoemd werden:

1.    Naar buiten gaan

Ga naar buiten en benoem en bespreek alles wat je ziet. De straat, het voetpad, het verkeer, de planten, het park, de winkels, de mensen, ga zo maar door.

2.    Doe iets

Ga iets doen waar je samen kunt werken en praten, bijvoorbeeld koken of muziek maken. Zoek iets waar je samen plezier aan kunt beleven.

3.    Blijf gericht op praten

Mondelinge uitwisseling is altijd en overal van belang. Vaardigheden vergroten om de (eerste) contacten optimaal te laten verlopen blijven centraal staan.

4.    Het moet klikken

Als het niet klikt tussen twee mensen, is het zaak om er op tijd een punt achter te zetten. Blijf niet eindeloos proberen, het is beter om dit te accepteren en in een andere setting een nieuwe start te maken.

5.    Houd rekening met privacy

Zoek een ruimte waar je rustig en open kunt praten. Let ook op zien en gezien worden en welke associaties buitenstaanders daarmee kunnen leggen. Voorkom dat er al te gemakkelijk van buitenaf een etiket taalproblemen te plakken is.

6.    Praat niet over "laaggeletterdheid"

Vermijd de term laaggeletterdheid, noem het liever “ABC voor Lezen & Schrijven”

7.    Blijf open het gesprek zoeken

Soms moet er vaker en op diverse manieren contact gezocht worden, voordat iemand onderkent en durft toegeven dat er taalproblemen zijn. Soms krijgt een aanhouder een bloemetje, juist omdat ze iemand toch bleef aanspreken!

8.    Lees “Papegaai vloog over de IJssel” van Kader Abolah

De hoofdpersoon vertelt over zijn zoektocht na aankomst in Nederland. Een bezigheid vinden die bij je past kan je verder helpen in je nieuwe woon- en leefomgeving.

Bildung

Vorige week was ik in Tierpark Nordhorn. Een mooi dierenpark, net over de grens. Logischerwijs ook sterk op Nederland gericht, al was het alleen maar om de toegangsprijs.
Even bij de ingang bij het folderrek snuffelen en wat meepakken. Het zit diep in mijn systeem om dat te doen en soms doe ik verder niets met de resultaten en belandt de meegebrachte oogst bij het oud papier. Nu wel, een dag erna heb ik even gekeken wat ik meegenomen had. Zit er nog iets uitnodigends tussen?
De brochure van de Volkshochschule Grafschaft Bentheim gaf stof tot verder nadenken en gesprek. Een compleet leer- en ontwikkelingsprogramma in de regio. Voor jong en oud. Voor elk wat wils. Voor vele terreinen van het leven. En dat in een compleet magazine op papier samengebracht.

Ik ken de equivalent van zo'n papieren overzicht in mijn regio niet. Ik denk dat zoiets aan onze kant van de grens over het algemeen wegbezuinigd is en dat we het hier beperken tot een goede website met cursusaanbod. Maar dan vaak toch wat meer gericht op specifieke doelgroepen die bediend worden door een instituut dat minder brede doelstellingen hanteert.
Het lijkt me de moeite waard om ook hier wat meer aan dit soort overzichten te blijven werken. Als lezer krijg je snel een overzicht van wat er te koop is en het is handig om op ideeën te komen. En als het niet hier is, dan mogelijk wel in de buurt.
Een ander aspect is de stimulans die uitgaat van verschillende disciplines die met elkaar in gesprek moeten blijven en elkaars taal moeten spreken om zo'n papieren productie te maken. En dat lijkt me een wezenlijk voordeel.
Mijn ervaring is dat het een hele uitdaging kan zijn om die gesprekken tussen heel verschillende disciplines met goed resultaat af te sluiten. Vorig jaar heb ik al eens geijverd voor de inzet van een portal als Lerendoeje.nu. Dat is niet hetzelfde als wat zo'n papieren productie biedt. Een digitale portal zou wel kunnen helpen om de huidige lappendeken aan ontwikkelingsmogelijkheden, cursussen, workshops en lezingen in een bepaalde regio beter in kaart te brengen. En uiteindelijk is zoiets vast een stuk goedkoper dan de productie van een papieren uitgave.
Maar als je geen papieren overzicht hebt en ook geen portal, dan mis je toch wel wat!

Bibliotheek & Migranten

Epale heeft een themanummer uitgegeven over de combinatie Migranten & Leren.

Het ziet er mooi uit, maar biedt inhoudelijk ook een handig en interessant overzicht van allerlei mogelijkheden. Prettig om overzicht te hebben, je kunt snel doorklikken naar het hele artikel en zo is dit digitale magazine een inspirerend geheel met diverse onderwerpen.

Mooi dat de Taalkit Dutch een prominente plek in het tijdschrift gevonden heeft (pagina 4/5)! Als je doorklikt zie je op de site van Epale een handzame uitleg van wat Taalkit Dutch inhoudt. Echter, het betreffende artikel dateert van een half jaar geleden. Je zult toch even verder moeten zoeken naar bijvoorbeeld de handleiding en het materiaal voor de deelnemers om echt goed inzicht te krijgen in de mogelijkheden van dit pakket. Een directe link naar betreffende pagina op de site van de KB is een wenselijke aanvulling op het artikel.

Onder de titel "De bibliotheek opent haar deuren voor vluchtelingen" staat een mooi artikel over Noorse bibliothecarissen die in Nederland op werkbezoek gingen. Ze werden geïnspireerd door de Nederlandse aanpak. Ze gaan met nieuwe inzichten aan de slag met vrijwilligers, met het taalcafé, de mensenbieb, de werkplaats en computercursussen. Leuk om te lezen hoe zij verder werken met een Nederlands tintje, wat zou het leuk zijn om met hun tastbare inspiratie en hier bijvoorbeeld ook een werkplaats als De Garage te kunnen ontwikkelen. Dan blijft er interactie!

Net in Nederland biedt een handige en overzichtelijke selectie van televisieprogramma's om wegwijs te worden in de Nederlandse samenleving.

Ik heb genoten van Het doe-het-zelf vluchtelingenhandboek. Deze tips en ideeën geven iedereen, vluchteling of niet, een uitstekend inzicht in uitdagingen waar mensen mee te maken kunnen krijgen en manieren om daar dan mee om te gaan. Inzicht, humor en levenswijsheid zorgen voor de juiste toon in deze opsomming. Niet alleen in het Nederlands, maar ook in het Engels en Arabisch.

Kitchen on the run is vast de moeite waard. Het lijkt me leuk om rond de thema's koken, eten en culturen verder te werken richting een lokale variant. En dan niet alleen voor een bepaalde doelgroep, maar vooral ook door betrokkenen zelf zoveel mogelijk georganiseerd en uitgevoerd.

Leerzaam en inspirerend vond ik het artikel Hoe gemeenten baat kunnen hebben bij vluchtelingen. Kiezen voor kwaliteit en maatwerk. Interesse voor de problematiek en de achtergrond van degene die geholpen dient te worden. Niet werken vanuit een algemene regeltjescultuur en de angst vooral nergens het budget te overschrijden. Maar vanuit de visie dat je in mensen moet blijven investeren en dat investeren altijd eerst geld kost. Doe je dat laatste goed? Dan komt de opbrengst zeker!

Tenslotte een verwijzing naar een materialenoverzicht in het tijdschrift Les. Ik schreef daar al eerder over. Het is begrijpelijk, maar daarom niet minder jammer, dat zo'n overzicht toch wat verborgen blijft en alleen beschikbaar is voor de abonnees van dat tijdschrift. Wat zou het mooi zijn als alleen dat overzicht gewoon openbaar beschikbaar zou zijn.

Er staat nog meer in. En er komen vast nog meer nummers. Veel leesplezier!